Opracował dr hab. Mirosław Bochenek, prof. UMK

Czterdziestopięciolecie Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego w Toruniu  

Czterdzieści pięć lat temu, entuzjaści nauk ekonomicznych z Torunia mogli świętować utworzenie Koła Miejskiego Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. W późniejszym okresie powstał (kilkakrotnie modyfikowany) Oddział PTE w Toruniu. Mimo wielu trudności i zakrętów dziejowych organizacja w dalszym ciągu skupia wielu członków-pasjonatów, którym leży na sercu krzewienie kultury ekonomicznej w „grodzie Kopernika” i jego regionie. Z tej okazji warto przypomnieć najważniejsze fakty z działalności kół i Oddziału PTE w Toruniu, świadczące o kondycji najstarszej polskiej organizacji ekonomistów działającej w regionie toruńskim.

Liczące 31 członków-założycieli Koło Miejskie PTE w Toruniu zostało powołane do życia 17 listopada 1959 r. uchwałą Zarządu Oddziału Wojewódzkiego w Poznaniu. Początkowo Koło podlegało Oddziałowi poznańskiemu, natomiast od 1 stycznia 1961 r. nastąpiło włączenie go do struktur Oddziału Wojewódzkiego w Bydgoszczy. W początkowym okresie istnienia, realizując swoją misję, Koło organizowało seminaria, odczyty i wykłady. Gośćmi Koła Miejskiego w Toruniu byli wybitni uczeni, m.in.: prof. Czesław Bobrowski, prof. Zdzisław Fedorowicz, prof. Edward Lipiński, prof. Kazimierz Sokołowski,  prof. Wacław Wilczyński, prof. Zbigniew Zakrzewski oraz prof. Seweryn Żurawicki. Ważnym przedsięwzięciem była organizacja, w 1966 r., sympozjum pt. „Dorobek naukowy toruńskiego ekonomisty Fryderyka Skarbka”, z okazji setnej rocznicy urodzin „ojca” polskiej ekonomii.

Odejście – w połowie lat 60. – od naukowego charakteru Towarzystwa na rzecz masowej organizacji społeczno-zawodowej, miało wpływ na strukturę jego członków. Teoretycy ekonomii zostali zdominowani przez zrzeszających się praktyków gospodarczych. W większych przedsiębiorstwach tworzono i wspierano funkcjonowanie kół zakładowych, które szkoliły swoich członków.

2 grudnia 1967 r., Zarząd Główny PTE nadał toruńskiemu Kołu Miejskiemu PTE status Oddziału Terenowego, wkrótce przemianowanego w Oddział Regionalny, podlegający nadal Oddziałowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy. W ramach Oddziału Terenowego w 1967 r. istniało 6 kół zakładowych w Toruniu oraz 5 kół w Grudziądzu, skupiających łącznie 384 członków zwyczajnych (fizycznych) i 9 członków zbiorowych. W listopadzie 1968 r. Oddział Regionalny uzyskał od władz miasta Torunia zabytkową kamienicę, usytuowaną przy ul. Kopernika, na siedzibę Zarządu Oddziału, która została wykupiona ze środków Zarządu Głównego. Dysponując własną bazą lokalową, Oddział poszerzał zakres podejmowanych działań, nie zaprzestając organizacji popularnych wykładów. Zapraszanymi przez Oddział Regionalny wykładowcami byli wówczas m.in. prof. prof. Jan Głuchowski, Stefan Kurowski, Jerzy Liczkowski, Kazimierz Sokołowski, Jerzy Tomala i Jan Zieleniewski.

Nowemu podziałowi administracyjnemu kraju dokonanemu w 1975 r. towarzyszyło utworzenie, z dniem 29 grudnia tego roku, Oddziału Wojewódzkiego PTE w Toruniu, w miejsce Oddziału Regionalnego. W 1975 r. liczba kół i członków należących do Oddziału toruńskiego osiągnęła rekordowy poziom wynosząc odpowiednio: 41 kół, 1219 członków zwyczajnych oraz 39 członków zbiorowych.

Na początku lat 80., w warunkach głębokiego kryzysu społecznego, gospodarczego i politycznego, grupa członków Oddziału toruńskiego, inspirowana przez pracowników naukowych Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, opracowała i przekazała władzom naczelnym Towarzystwa raport pt. „Uwagi do projektu założeń reformy gospodarczej ekonomistów toruńskich”. Mimo trudnej sytuacji ekonomicznej, w całej dekadzie liczebność kół i ich członków utrzymywała się na zbliżonym poziomie. W grudniu 1989 r. liczba podległych kół zakładowych wynosiła 39 (22 koła w Toruniu, 13 kół w Grudziądzu oraz po 1 w Brodnicy, Chełmnie, Chełmży i Wąbrzeźnie), członków fizycznych – 1099, zaś członków zbiorowych, tzw. wspierających – 109. Realizując zadania statutowe władze Oddziału koncentrowały się na organizacji konferencji naukowych, odczytów, seminariów i wykładów, a także kursów i szkoleń. W okresie działania Oddziału Wojewódzkiego w Toruniu gościnne wykłady prowadzili, m.in. prof. prof. Czesław Bobrowski, Stanisława Borkowska, Kazimierz Doktór, Zdzisław Fedorowicz, Bohdan Gruchman. Mieczysław Kabaj, Wojciech Kosiedowski, Seweryn Kruszczyński, Edward Lipiński, Mieczysław Mieszczankowski, Mieczysław Nasiłowski, Józef Pajestka, Urszula Płowiec, Zdzisław Sadowski, Marek J. Stankiewicz, Wacław Wilczyński, Zbigniew Zakrzewski i Seweryn Żurawicki, a także Robert Carnoy z USA oraz Peter Friedrich i Rudolf Peters-Hans z RFN.

Zgodnie z postanowieniami Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu PTE w 1991 r. Oddział Wojewódzki w Toruniu uzyskał samodzielność prawno-finansową oraz został zarejestrowany w Sądzie Wojewódzkim w Toruniu. Ponadto zmienił się charakter Towarzystwa, które stało się organizacją profesjonalno-zawodową skupiającą osoby legitymujące się wykształceniem ekonomicznym.

Niestety, w okresie przemian systemowych w naszym kraju nastąpiło niespodziewane osłabienie pozycji PTE. Przyspieszona prywatyzacja i likwidacja wielu przedsiębiorstw, doprowadziły do rozwiązania większości kół zakładowych, co uszczupliło zasoby osobowe Oddziału. W ciągu pierwszych czterech lat transformacji kilkakrotnie zmniejszyła się (stan w 1993 r.) liczba kół (11), członków zwyczajnych (211) oraz członków zbiorowych (5). Zanikło zapotrzebowanie na doskonalenie zawodowe i dokształcanie członków i załóg przedsiębiorstw w systemie kursowym. Jedyną formą cieszącą się większym zainteresowaniem w środowisku toruńskim pozostały wykłady, odczyty i seminaria. W tym miejscu należy przypomnieć następujące wykłady:

  • „Polityka społeczna państwa” – prof. Antoni Rajkiewicz;

  • „Proces nacjonalizacji i prywatyzacji we Francji” – prof. Henri Dunajewski z Uniwersytetu w Marsylii;

  • „Różnice systemowe w ramach gospodarki rynkowej” – prof. Barbara Polszakiewicz;

  • „Jakiej polityki przemysłowej oczekujemy?” – prof. Zdzisław Sadowski;

  • „Socjalna gospodarka rynkowa w Niemczech a integracja europejska” – prof. Barbara Polszakiewicz;

  • „Kondycja gospodarki – stopa życiowa ludności a wejście Polski do Unii Europejskiej” – prof. Zdzisław Prochowski;

  • „Kapitał zagraniczny w Polsce” – prof. Zdzisław Sadowski;

  • „Globalizacja gospodarki. Świat i Polska u progu XXI wieku” – prof. Grzegorz W. Kołodko;

  • „Moja globalizacja czyli dookoła świata i z powrotem” – prof. Grzegorz W. Kołodko;

  • „Zagrożenia dla procesu transformacji i dalszego rozwoju gospodarczego Polski” – prof. Marek Belka.

W 1993 r. Oddział Wojewódzki był współorganizatorem konferencji naukowej: „Funkcjonowanie przedsiębiorstw w warunkach transformacji gospodarki”, uświetnionej wykładem prof. Stanisława Sudoła pt. „Przystosowanie przedsiębiorstw do mechanizmów gospodarki rynkowej”. W następnym roku Oddział toruński zorganizował konferencję regionalną pt. „Prywatyzacja – dokonania, doświadczenia, problemy”.

22 kwietnia 1997 r. Oddział Wojewódzki PTE w Toruniu uzyskał prawo własności zajmowanej kamienicy przy ul. Kopernika 21 oraz prawo użytkowania wieczystego gruntu. Dzięki temu jest on pełnoprawnym właścicielem „Domu Ekonomisty” w Toruniu.

Kolejna reforma administracyjna, dokonana w naszym kraju, wymusiła restrukturyzację całego PTE oraz zmiany form działalności i finansowania. Z dniem 9 września 1998 r. Oddział Wojewódzki został przekształcony w Oddział w Toruniu, będący jednostką samodzielną, należącą do ogólnokrajowego Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, którego podstawowymi celami działalności pozostają m.in.: popularyzacja i rozwój myśl ekonomicznej, podnoszenie kwalifikacji ekonomistów oraz wspieranie działań przyczyniających się do rozwoju społeczno-ekonomicznego naszego kraju.

Przed VII Kongresem Ekonomistów Polskich planowanym na 2001 r. Zarząd toruńskiego Oddziału PTE zorganizował w 2000 r. dwie konferencje regionalne. Tematem pierwszej był „Proces otwierania polskiej gospodarki w latach 90-tych”, z wykładem wprowadzającym dr Alicji Tylendy. Adresatami konferencji, która miała miejsce w Grudziądzu 22 marca 2000 r., byli nauczyciele i uczniowie średnich szkół ekonomicznych ziemi chełmińskiej.

Druga konferencja naukowa pt. „Konkurencyjność polskich przedsiębiorstw”, odbyła się 24 listopada 2000 r. na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania UMK w Toruniu. Jej celem była integracja środowiska naukowego z praktyką gospodarczą. W części teoretycznej referaty wygłosili: dr Andrzej Potoczek, dr Bohdan Godziszewski, prof. Marek Jacek Stankiewicz, dr Włodzimierz Karaszewski, dr Marek Kalinowski, dr Stanisław Rakowicz, mgr Andrzej Ziółkowski. W części drugiej wystąpili przedstawiciele przedsiębiorstw różnych gałęzi gospodarki działających w regionie kujawsko-pomorskim, tj. „Elany” w Toruniu, Toruń Pacific Cereal Partners Poland, Toruńskich Zakładów Materiałów Opatrunkowych, Zakładów Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Brodnicy oraz Toruńskich Zakładów Przemysłu Okrętowego „Towimor”.

Warto przypomnieć, że w dotychczasowej historii Koła Miejskiego i Oddziału PTE w Toruniu funkcję prezesa pełnili:

  • mgr Stanisław Gonet               –  17. 11. 1959 – 25. 03. 1984

  • mgr Romuald Szymanowski   –  25. 03. 1984 – 12. 05. 1989

  • mgr Zygmunt Majcherek        –  12. 05. 1989 – 13. 02. 2001

  • dr Bohdan Godziszewski        –  13. 02. 2001 – 21. 06. 2001

  • mgr Tadeusz Kordus               –  21. 06. 2001 –

Przedstawiciele Oddziału toruńskiego byli czterokrotnie wybierani przez uczestników Krajowych Zjazdów PTE do Rady Naukowej: prof. Stanisław Sudoł (w kadencji 1975–1980), dr Bohdan Godziszewski (1993–1997) oraz prof. Barbara Polszakiewicz (dwie kadencje: 1997–2001 i 2001– do chwili obecnej).

W bieżącym jubileuszowym 2004 roku na terenie działania toruńskiego Oddziału jest zarejestrowanych 7 kół PTE zrzeszających 136 członków zwyczajnych, tj.: Koło Zakładowe „Spomasz” w Toruniu (7 członków), Koło Uczelniane przy UMK w Toruniu (41 członków), Koło Zakładowe „Waryński-Toruń” (5 członków), Koło przy Zespole Szkół Ekonomicznych w Toruniu (16 członków), Koło Miejskie w Toruniu (36 członków), Koło Miejskie z siedzibą w Zespole Szkół Ekonomicznych w Grudziądzu (16 członków) oraz Koło przy Zespole Szkół Zawodowych w Brodnicy (15 członków). Spośród wymienionych najaktywniejszymi kołami są: Koło Uczelniane oraz Koło Miejskie przy ZSE w Grudziądzu.

Istniejąca od 1970 r. w Grudziądzu Rada Koordynacyjna kół PTE zorganizowała w 1973 r. ogólnopolską konferencję naukową pt. „Kopernik jako ekonomista”. Po dwudziestu latach pomysł ten podjęło na nowo Koło Miejskie PTE z siedzibą w Zespole Szkół Ekonomicznych w Grudziądzu, które aktywnie działa na rzecz szerzenia wiedzy ekonomicznej w regionie. Koło zmieniono formułę tej imprezy na cykliczne Młodzieżowe Seminarium „Kopernik – ekonomista” (seminaria II – VII miały charakter ogólnopolski), w ramach których wykłady wygłosili:

  • I  Seminarium  (1992) nt. „Teoria Kopernika wczoraj i dziś. Czy zachowała swoją aktualność?”; wykład  –  „Aktualność teorii Kopernika”  –  dr Grażyna Leśniewska;

  • II Seminarium (1993) nt. „Pieniądz wczoraj i dziś”; wykład – „Warunki funkcjonowania dobrego pieniądza w Polsce” – prof. Mieczysław Nasiłowski;

  • III Seminarium (1994) – „Reformy monetarne i ich skutki” – prof. Mieczysław Nasiłowski;

  • IV Seminarium (1995) – „Pieniądze i ich współczesne substytuty” – prof. Marek Jacek Stankiewicz;

  • V Seminarium (1996) – „Współczesne wyzwania ekonomii” – mgr Andrzej Ziółkowski;

  • VI Seminarium (1997) nt. „Reforma rynku ubezpieczeniowego”; wykład  – „Funkcjonowanie państwa i budżetów samorządowych” – mgr Janina Janikowska;

  • VII Seminarium (1999) – „Unia gospodarcza i monetarna w ramach Unii Europejskiej jako przykład najwyższej formy międzynarodowej integracji” – dr Alicja Tylenda;

  • VIII Seminarium (2000) – „Perspektywy rozwoju Grudziądza w świetle przystąpienia Polski do Unii Europejskiej” – mgr M. Dondelewski i mgr Z. Tyczyński;

  • IX Seminarium (2001) – nt. „Polska w Europie i na świecie”;

  • X Jubileuszowe Seminarium (2002) nt. „Osiągnięcia Kopernika w dziedzinie uzdrawiania systemu monetarnego”; wykład – „Zagadnienia pieniężne w poglądach ekonomicznych Mikołaja Kopernika” – dr Mirosław Bochenek.

Od 2003 r. grudziądzkie Koło PTE organizuje, wspólnie z Polskim Towarzystwem Numizmatycznym, na terenie szkoły wystawy monet. Tematem pierwszej wystawy były: „Monety trzech Rzeczypospolitych: Grosze I i II Rzeczypospolitej. Monety kolekcjonerskie III Rzeczypospolitej”. Druga wystawa zorganizowana w 2004 r. nosiła tytuł: „Józef Piłsudski i jego żołnierze na monetach i medalach”.

Zaplecze intelektualno-szkoleniowe Oddziału stanowi Koło Uczelniane PTE przy Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Koło to powstało 27 marca 1971 r. przy Instytucie Nauk Ekonomicznych UMK. Jego założycielami było 18 pracowników naukowych Uniwersytetu. Pierwszym prezesem Koła został wybrany dr Konrad Sienkiewicz. W kolejnych kadencjach funkcję tę pełnili:

  • dr Barbara Polszakiewicz   –   od czerwca 1975 r. –  do 25. 11. 1977 r.,

  • dr Wojciech Kosiedowski   –   od  25. 11. 1977 r. –  do 13. 12. 1984 r.,

  • dr Jerzy Boehlke                 –   od  13. 12. 1984 r. –  do maja 1989 r.,

  • dr Bohdan Godziszewski    –   od maja  1989 r. –  do 20. 06. 2001 r.

Podstawowymi formami pracy Koła były odczyty i wykłady, zarówno własnych członków, prezentujących wyniki swoich badań, jak i pracowników naukowych innych ośrodków akademickich. W ciągu pierwszych pięciu lat działalności Koła stan osobowy zwiększał się i wyniósł w maju 1975 r. 28 osób. W następnych latach stan ten utrzymywał się na stałym poziomie i wynosił w latach 1982 – 1987 24 członków.             W latach 90. liczba faktycznych członków gwałtownie zmalała, wynosząc w 1998 r. zaledwie 10 osób.

Od 20 czerwca 2001 r. Kołem Uczelnianym kieruje dr Mirosław Bochenek, który zaktywizował i zdywersyfikował formy jego działania. Koło organizuje seminaria studenckie oraz cykliczne wykłady otwarte dla całego środowiska toruńskiego, głównie pracowników i studentów oraz uczniów szkół średnich. W latach 2002–2004 odbyły się następujące wykłady i seminaria:

  1. prof. Andrzej Sławiński (SGH w Warszawie, doradca prezesa NBP, przewodniczący Rady Naukowej PTE): Wpływ sytuacji w gospodarce i bilansie płatniczym na kurs walutowy i stopy procentowe - 5 czerwca 2002 r.;

  2. prof. Barbara Polszakiewicz: Polityka stabilizacyjna w Polsce - 19 marca 2003 r.;

  3. dr Mirosław Bochenek: Szara  strefa w  Polsce (stan i perspektywy rozwoju) - 11 kwietnia 2003 r.;

  4. prof. Henri Dunajewski (Uniwersytet w Marsylii): Rynek pracy a wzrost gospodarczy we Francji - 13 maja 2003 r. (PTE – współorganizator);

  5. prof. Zofia Dach (Akademia Ekonomiczna w Krakowie): Rynek pracy w Polsce - 22 maja 2003 r.;

  6. dr Aleksander Jakimowicz:  Teoria  chaosu w ekonomii - 6 listopada 2003 r.;

  7. prof. Zenon Wiśniewski: Co  dalej z  bezrobociem w  Polsce ? -  11 grudnia 2003 r.;

  8. „Pierwsze Studenckie Seminarium Ekonomiczne” (obejmujące następujące tematy: Instrumenty pochodne – Monika Kuklińska; Fundusze inwestycyjne – Marcin Gutowski; Negocjacje w biznesie – Justyna Kozłowska; Umiejętności interpersonalne – Jowita Krasowska) – 25 marca 2004 r.;

  9. „Drugie Studenckie Seminarium Ekonomiczne” (Handel zagraniczny Polski – Emilia Nowak; Konkurencyjność na rynku pracy – Jowita Krasowska; Planowanie kariery (warsztaty) – Jowita Krasowska i Agnieszka Krajetzka) – 29 kwietnia 2004 r.;

  10. dr Jerzy Boehlke: Czy Unia Europejska dogoni USA ? - 19 maja 2004 r.

W latach 2001–2004 Koło pozyskało nowych członków, głównie młodych pracowników naukowo-dydaktycznych oraz studentów Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania UMK. Wykorzystano bowiem postanowienia statutu, które zezwalają na przyjmowanie do Towarzystwa studentów uczelni i wydziałów ekonomicznych. W ciągu 3 lat liczebność koła zwiększyła się czterokrotnie z 10 do 41 członków, co rokuje nadzieję na dalszy rozwój Koła i Oddziału PTE w Toruniu.

Logo EEP JournalsLogo EEP Books

Newsletter

Wyszukiwarka